- Home
- Deelnemende instellingen
- Maartenshof -
- Opzet experiment
Maartenshof: creatieve oplossingen
Opzet experiment
De vijfde etage van Maartenshof is een somatische afdeling waar ouderen met een lichamelijke beperking zijn opgenomen. Het merendeel, zo'n 90 procent van de 32 bewoners, is rolstoelafhankelijk. De afdeling telt vier woningen, waar per woning acht cliënten samen leven. Iedere cliënt heeft een eigen slaapkamer.
Maartenshof wil graag dat de cliënten meer zeggenschap krijgen over de invulling van hun leven. De cliënten zijn bescheiden en vinden het niet altijd makkelijk om aan te geven wat ze graag zouden willen of wat hun dromen zijn. Maar ook de medewerkers hebben ideeën en dromen over de inhoud van hun werk en de toekomst. In het experiment 'Van harnas naar zomerjurk' dragen beide partijen enthousiast ideeën aan. Andere etages hebben inmiddels aangegeven dat ze ook graag mee willen doen.
Doelen experiment Maartenshof
Maartenshof heeft de formele doelen en resultaten van het landelijk project 'Van harnas naar zomerjurk' vertaald in de volgende doelstellingen:
- De cliënt voelt zich gehoord, gezien en begrepen in zijn zorgvraag en krijgt hier een adequaat antwoord op. De cliënt wordt uitgenodigd eigen initiatieven te nemen en zich meer te focussen op zijn mogelijkheden dan zijn onmogelijkheden.
- De cliënt en de medewerker gaan de dialoog met elkaar aan en krijgen de vrijheid om samen het zorgproces vorm en inhoud te geven. De medewerker is hierin de professional die adviseert, ondersteunt en (wanneer nodig) stuurt
- De cliënt en de medewerker staan naast elkaar en werken samen om de zorg- en dienstverlening kwalitatief vorm en inhoud te geven. Daarbij maken ze gebruik van elkaars kwaliteiten/mogelijkheden en professie.
De focus in het experiment ligt op: talentmanagement, het optimaliseren van de werkprocessen en het vergroten van de regelruimte op de werkvloer, onder meer door faciliterend leiderschap en resultaatverantwoordelijk teams.
Aanpak
Om de beoogde doelen te bereiken hanteert Maartenshof een samenhangende, dynamische opbouw van creatieve sessies, workshops, gestructureerde intervisie en oplossingsgerichte coaching (deels 'on the job').
De uitgangspunten bij deze aanpak zijn:
- Zelfbeschikking, autonomie;
- Authenticiteit: zijn wie je bent;
- Betrokkenheid: aandacht en waardering;
- Ontwikkeling van de mens, zowel de medewerker als de cliënt;
- Plezier: arbeidsproductiviteit en energie.
De projectorganisatie van Maartenshof is als volgt opgezet.
Projectleider: Locatiemanager
Projectgroep:
- Afdelingshoofd
- Manager behandeldienst
- Interne / externe coach
- Bedrijfseconomisch adviseur
- Secretaresse
Stuurgroep (klankbordgroep):
- Projectleider
- Activiteitenbegeleiding / dagbehandeling
- OR
- Medewerkers Zorg
- Eerst Verantwoordelijke Arts
- P&O
Het experiment is in verschillende fases opgebouwd:
Fase 1: Voorbereiding
Het experiment in de Maartenshof start met het schrijven van een projectplan, het aanstellen van de coaches en het bepalen van de methodiek.
Fase 2: Verkennen
In deze fase wordt 'de aarde bewerkt om er te kunnen zaaien en later te kunnen oogsten'. Dat gebeurt door nader met elkaar kennis te maken, veiligheid te creëren, dromen, talenten en wensen kenbaar te maken en in kaart te brengen.
Startbijeenkomst
Sinds de startbijeenkomst op 2 maart 2010 werken cliënten en medewerkers, in gemengde groepen, aan verschillende thema's. Die thema's zijn voortgekomen uit creatieve sessies, waarin zij hun wensen in kaart hebben gebracht. Tegen de verwachtingen in deed iedereen vanaf het begin mee.
Visiebijeenkomsten
Tijdens visiebijeenkomsten hebben de deelnemers in beeld gebracht hoe de gewenste toekomst eruitziet. Letterlijk in beeld met verkleedpartijen, een toespraak van koning Willem Alexander en koningin Maxima, een dag uit het leven van een bewoner in het jaar 2015 en lekkere hapjes. Alle bewoners hebben daar een actieve bijdrage aan geleverd. Ook de bewoner die voorheen nooit van zijn kamer werd gehaald, omdat hij 'toch nooit meedeed', bleek desgevraagd wel graag mee te doen en zijn mening te geven.
De huisraad
Een bijeenkomst van cliënten, medewerkers en overige nauw betrokkenen (familie, vrijwilligers, mantelzorgers) per woning. In deze bijeenkomst wordt toegewerkt naar een zelfstandige overlegvorm, waarin onderwerpen worden besproken en beslissingen worden genomen die de gezamenlijke huishouding en interactie betreffen.
De teaminspiratie
Een bijeenkomst van alle medewerkers per woning (inclusief stagiairs en vaste vrijwilligers). In deze overlegvorm wordt toegewerkt naar zelfstandige intervisie waarin talent- en kennisontwikkeling, samenwerking en communicatie centraal staan.
Wensen ontdekken
Aan de hand van persoonlijke interviews van ongeveer 45 minuten met alle medewerkers en bewoners zijn de wensen verzameld. In eerste aanleg is het bij zo'n interview moeilijk door de geijkte reactie heen te prikken. Automatisch noemen veel verzorgenden 'te weinig handen aan het bed' als oorzaak van alle problemen. Bewoners zijn juist geneigd om te zeggen dat ze niet ontevreden zijn. Gericht doorvragen (wat vind je mooi en wat is lastig) kan beide groepen losmaken van hun vooropgestelde idee. Gaandeweg ontdekken ze hun werkelijke wensen en problemen. Sommige van die wensen zijn gemakkelijk te realiseren, aan andere moet harder gewerkt worden.
Fase 3: Verandering
In fase 3 wordt geëxperimenteerd met anders denken/handelen. Oplossingsrichtingen uit fase 2 worden onderzocht op haalbaarheid, wenselijkheid en nut. De beste oplossingen worden uitgewerkt en gefaciliteerd.
Thema's uitwerken
Op basis van de wensen zijn verschillende thema's vastgesteld waar gemengde groepen aan (gaan) werken. Iedereen kan zich voor zo'n themagroepje inschrijven. Een paar voorbeelden van die thema's:
• Vrijwilligers
Aan vrijwilligers blijkt eigenlijk geen gebrek te bestaan, alleen vraag en aanbod komen vaak niet bij elkaar. Op twee verschillende afdelingen wonen heren die graag vissen en er is ook een vrijwilliger die ze graag eens mee uit vissen zou nemen, maar deze drie kennen elkaar niet. Zo zijn er ook mensen die graag zouden schaken, maar dat niet van elkaar weten. Met behulp van digitale middelen kun je vraag en aanbod bij elkaar brengen.
• Vervoer voor uitstapjes
Vaak strandt een uitstapje doordat een afdeling over onvoldoende transport beschikt. Wanneer afdelingen de handen ineenslaan, blijkt een oplossing binnen bereik te komen, bijvoorbeeld door een groter busje te lenen van een andere afdeling.
• Samen koken
Maartenshof is een nieuw complex, waarin vier woningen een 'buurtje' vormen. In de kleinschalige opzet van acht bewoners per woning is het altijd de bedoeling geweest om samen te koken. In de praktijk zijn de barrières om de bewoners bij het koken te betrekken, nooit genomen. De aanrechten zijn te hoog voor de rolstoel en groenten worden voorgesneden geleverd. Zelfs bewoners die 'beneden' actief zijn in een kookclub, dragen 'boven' niet bij aan het bereiden van de maaltijd. De belemmeringen zijn eenvoudig weg te nemen met een hellingbaantje voor de rolstoel en goede afspraken met de groenteleverancier.
Medewerkers
Zoals eerder opgemerkt hebben veel verzorgenden de neiging alle problemen die ze ervaren te wijten aan 'te weinig handen aan het bed'. Anne Heleen Bijl, extern coach en specialist 'creatief denken en communiceren', onderscheidt in dit verband drie vormen van werkelijkheid:
- Bedoelde werkelijkheid: er zijn genoeg medewerkers om goede zorg te verlenen;
- Gevoelde werkelijkheid: ik sta er alleen voor;
- Werkelijke werkelijkheid: veel onbenutte potentie.
Traditioneel leeft bij verzorgenden de verwachting dat hen verteld wordt wat er van ze verwacht wordt. Maar steeds meer ontdekken ze dat ze zelf heel goed weten hoe het anders kan. Zij zijn de experts en weten wat ze moeten doen.
De rode draad
Vaak wordt nog gedacht in onmogelijkheden. Door de aandacht te verleggen naar wat wel mogelijk is, gaan medewerkers zelf zien wat er moet veranderen en op hoeveel manieren dat kan lukken.
Het is vaak een opluchting wanneer men leert kwesties van verschillende kanten te bekijken en feedback te geven zonder dat daar conflicten uit voortkomen. Het plezier in het werk neemt toe, door het besef dat je als team samen veel kunt bereiken.
Teaminspiratie
Een dagdeel 'teaminspiratie' richt zich op de talenten van de verzorgenden, als team en individueel. Het resultaat is een talentenboek met voor iedereen een eigen pagina. Aan de hand van vragen als 'waar ben je trots op?' en 'wat wil je nog verbeteren?', zijn daarin alle individuele kwaliteiten gerangschikt rond de foto van de betrokken verzorgende.
Workshops
De volgende workshops zijn georganiseerd:
- Assertiviteit
- Bejegening – De Keerzijde: medewerkers zijn 24 uur zelf cliënt
- Kwaliteiten en valkuilen
- Dress for Success – kledingadviezen voor medewerkers en cliënten
- Verliesverwerking
- Kookworkshops
Fase 4: voortgang
In fase 4 worden gekozen oplossingsrichtingen geïntegreerd, eigen gemaakt en verankerd. Het officiële project, gelinkt aan het landelijke project wordt afgerond. Het doorontwikkelen blijft echter gaande en het proces met bijbehorende resultaten zullen overgedragen en geïmplementeerd worden in de hele organisatie.
